Negatieve gedachten en belemmerende overtuigingen

1.792 keer gelezen

Iedereen heeft weleens last van negatieve gedachten of belemmerende overtuigingen. Je denkt dan bijvoorbeeld dingen als: dat leer ik toch nooit; anderen zijn veel slimmer dan ik; mensen vinden me toch niet leuk; wie zit er nu op mij te wachten?; wie ben ik dat er naar mij zou moeten worden geluisterd; ik zal maar niets zeggen, want anderen vinden mij dan misschien wel dom; waarom overkomt mij dit nu weer.....

Het effect van je eigen negatieve gedachten en belemmerende overtuigingen is vaak dat je je ongelukkig(er) of onzeker(der) gaat voelen. Zeker wanneer je hier regelmatig last van hebt, is het de moeite waard om te leren om je negatieve gedachten kritisch te evalueren en positiever te leren denken. 

Negatieve gedachten en belemmerende overtuigingen

In onze coachingstrajecten werken wij vaak met mensen die last hebben van negatieve gedachten en belemmerende overtuigingen. Wij hebben ervaren dat voor veel mensen de RET (Rationeel Emotieve Therapie) een goed hulpmiddel is om te leren positiever te denken en daarmee positiever in het leven te staan. Over hoe dat werkt, positief leren denken, kun je in deze blog meer lezen. Je kunt onderaan de blog een gratis artikel aanvragen over de RET. 

Zie ook onze blog over hoe negatieve gedachten de neiging hebben om uit te komen 

Positief leren denken: geen tovermiddel tegen alle ellende

Persoonlijk krijg ik een slecht gevoel wanneer iemand beweert dat het eenvoudig is om van je negatieve gedachten af te komen. En al helemaal wanneer de suggestie wordt gewekt dat het mogelijk is om alleen maar een gelukkig leven te leiden. Voor mij betekent positief leren denken dan ook niet: nooit meer boos, verdrietig, teleurgesteld of gekwetst zijn. Soms zit het tegen, baal je ergens van of heb je wel erg veel pech. Dat kan, en het mag dan natuurlijk gewoon 'klote' zijn. Positief leren denken betekent niet dat emoties moeten worden vermeden of ontkend, maar wel dat je je negatieve gedachten en belemmerende overtuigingen kritisch leert beoordelen: kloppen ze echt? Of ben ik ze misschien wel aan het overdrijven? Bij leren om positief te denken gaat het er dan ook vooral om te leren op een reële manier te denken over de spannende en vervelende dingen waar je als mens nu eenmaal mee te maken krijgt.

Minder last hebben van negatieve gedachten en belemmerende overtuigingen

Emoties horen gewoon bij het leven. Dit onderkennen en accepteren is -paradoxaal genoeg- de eerste stap die je helpt om er minder last van te hebben. De belangrijkste stap is echter het onderzoeken van de gedachten en overtuigingen waarmee de emoties gepaard gaan: zijn ze reëel en zijn ze in verhouding tot wat de aanleiding is geweest voor de emoties? Kun je ook anders tegen de situatie aankijken die deze gedachten en overtuigingen bij je heeft opgeroepen? Kun je je oorspronkelijke gedachten en overtuigingen zodanig aanpassen, dat ze wat jou betreft net zo goed of misschien zelfs beter passen bij de situatie en tegelijkertijd ook minder heftige emoties oproepen en bijdragen aan effectiever handelen?

Een voorbeeld
Johan werd onlangs voor de derde keer in korte tijd kritisch aangesproken door zijn leidinggevende op hoe hij in een bepaalde situatie had gehandeld. Hij schrok daarvan en de vraag of hij nog wel geschikt was voor zijn functie begon door zijn hoofd te spoken (terwijl hij deze toch al meerdere jaren naar tevredenheid van iedereen had uitgeoefend....). Word ik dan misschien toch te oud voor het werk? Die jonge gasten, die er de afgelopen jaren op de afdeling zijn bijgekomen, pikken nieuwe ontwikkelingen natuurlijk sneller op dan ik. En zij staan aan het begin van hun loopbaan, zijn ambitieuzer en willen zich natuurlijk nog bewijzenJohan voelde zich steeds onzekerder worden. 

Johan zag het ineens helder voor zich: feitelijk was hij misschien al afgeschreven en moest hij plaats gaan maken voor de jonge garde. Zijn leidinggevende was hem daar waarschijnlijk langzaam op aan het voorbereiden. Ja, Johan wist het eigenlijk wel zeker: vandaag of morgen zou een gesprek met hem plaatsvinden in het kader van het onlangs binnen de organisatie ingevoerde 'seniorenbeleid'. Schandelijk dat ze mij op deze wijze gaan afschrijven. Zo kunnen ze toch niet met mij omgaan! Na al die jaren trouwe dienst!! En hoe zullen onze vrienden en bekenden reageren? Wat een afgang! Terwijl hij terugliep naar zijn werkplek, liepen gevoelens van verdriet, onmacht en ook woede door elkaar. Johan voelde zich inmiddels behoorlijk beroerd. Misschien moest hij de rest van de middag maar vrijaf nemen; van werken zou toch niet meer zoveel komen en het had waarschijnlijk weinig zin om nog met zijn leidinggevende te gaan praten. Het besluit stond natuurlijk toch al vast...

Enkele relevante onderdelen uit Johan's interpretatie en evaluatie van de situatie:

  • In vergelijking met de jonge collega's ben ik minder geschikt (interpretatie)
  • Ik moet wijken voor de aanstormende jongere collega's (interpretatie)
  • De feedback die ik de laatste tijd heb gekregen, is een bewuste opmaat naar een slecht nieuws gesprek Interpretatie)
  • Het is een schande dat er zo met mij wordt omgegaan; dit heb ik na al die jaren niet verdiend (evaluatie)
  • In de ogen van vrienden en bekenden ga ik ontzettend af (evaluatie)

Misschien kloppen alle interpretaties van Johan, maar mogelijk zit hij er ook (ver) naast. Feit is, dat Johan de gebeurtenissen interpreteert zoals hij dit doet en dat hij deze interpretaties ook voor waar houdt. Vervolgens leiden zijn interpretaties tot vervelende emoties en vermijdend gedrag omdat Johan zijn interpretaties negatief evalueert; wat Johan betreft zou het een afgang zijn wanneer hij zou worden gepasseerd door het aanstormend talent en zou het een schande zijn wanneer de organisatie -na zoveel jaar trouwe dienst- een jonge collega (een deel van) zijn werkzaamheden zou laten overnemen. Hem wordt hiermee iets aangedaan wat niet kan en niet mag! Tenminste, dat vindt Johan.

Johan had op heel veel andere manieren het feit, dat hij voor de derde keer in korte tijd feedback had gekregen, kunnen interpreteren. Zomaar wat voorbeelden:

  • Wat is er toch met mijn leidinggevende aan de hand? Volgens mij is hij moe of gespannen.
  • Oeps, ik was de laatste tijd misschien toch minder scherp; goed dat mijn leidinggevende mij daar zo snel op aanspreekt en het niet bewaart voor ons jaarlijkse functioneringsgesprek.
  • Met al die jonge gasten op de afdeling is het goed dat onze leidinggevende mij als senior scherp houdt; voor hen zijn senioren als ik toch de belangrijke rolmodellen binnen de organisatie.
  • Zie je wel, je bent nooit te oud om te leren!

Daarnaast kan Johan zijn interpretaties ook anders evalueren. Want stel, Johan heeft met zijn interpretaties volkomen gelijk. Is het dan inderdaad een afgang? Of kun je er ook anders naar kijken? Bijvoorbeeld door te denken: dit is iets wat heel veel mensen overkomen is en nog zal overkomen; op enig moment gaan de jaren tellen en nemen jongere collega's bepaalde taken over! Dus waarom spreken van een 'afgang'? En waarom mag zijn leidinggevende niet op deze manier een opmaat verzorgen richting een slecht nieuws gesprek? Waarom mogen anderen niet dingen doen die hij niet oké vindt? Trouwens, zou Johan niet zelf ook weleens dingen doen die door anderen worden ervaren als niet oké?

Door zonder meer te geloven in zijn interpretaties en deze te evalueren zoals hij dit doet, werd Johan emotioneel, onzeker en boos en ging hij vervolgens in de 'vermijdstand' staan. Wanneer Johan in staat zou zijn geweest om te geloven dat de andere interpretaties ook waar zouden kunnen zijn, misschien zelfs wel meer waar, en wanneer hij zijn interpretaties anders zou evalueren, zouden de emoties hem minder in de houdgreep hebben genomen en zou hij makkelijker hebben kunnen kiezen voor ander gedrag. Dan zou hij er bijvoorbeeld voor hebben kunnen kiezen om bij zijn chef te checken of hij zich zorgen zou moeten maken over zijn functie. Of zou hij zijn leidinggevende bedankt hebben voor het feit dat hij hem scherp hield.

Coaching en positief leren denken

Wanneer wij in onze coachingstrajecten werken met coachees die last hebben van hun negatieve gedachten en belemmerende overtuigingen, analyseren wij samen concrete (werk)situaties waarin dergelijke gedachten en overtuigingen een rol hebben gespeeld.

Bij deze analyses is de RET vaak een goed hulpmiddel om de overtuigingen die een rol speelden op te sporen en 'uit te dagen'; zijn ze reëel, of overdreven? Zijn ze te als het ware te vervangen door overtuigingen die ook waar kunnen zijn en leiden tot minder negatieve emoties en onhandig gedrag, of is de situatie niet anders te benaderen dan met de oorspronkelijke analyse van de coachee?

Als je meer wilt weten over de RET, kun je hieronder gratis een uitgebreid artikel aanvragen. Als je enkele gegevens invult, krijg je:

  • Een beschrijving van de RET
  • Met twee uitgebreide oefeningen
  • Waarmee je voor jezelf, maar ook met een collega, vriend of partner
  • Je eigen gedachten en overtuigingen kritisch kunt toetsen en zo nodig kunt bijstellen
  • En kunt oefenen in de praktijk
  • Waardoor je te heftige emoties kunt temperen
  • En ineffectief gedrag kunt voorkomen.

Artikel over de RET aanvragen

Behoefte aan persoonlijke coaching?

Als je overweegt om met een coach aan de slag te gaan om minder last te hebben van je negatieve gedachten of belemmerende overtuigingen, kun je natuurlijk contact opnemen met ons. Als je contact wilt opnemen met Albert, bel 06-515.889.17

Als je overweegt om contact op te nemen, maar je eerst zou willen weten hoe onze aanpak wordt ervaren door onze klanten en opdrachtgevers, klik dan op de volgende link: wat zeggen onze klanten over ons.

Cursus Zelfvertrouwen

Voor veel mensen geldt, dat hun negatieve gedachten vooral over henzelf gaan. En over hoe anderen kritisch over hen oordelen. Dat kan ertoe leiden dat je je heel onzeker kunt gaan voelen over jezelf, waardoor je bijvoorbeeld gezelschap liever mijdt en onzeker wordt over je prestaties en bijdrage op het werk. Je kunt gaan denken dat mensen je niet zo aardig en niet zo de moeite waard vinden. In de blog over zelfvertrouwen en wat je kunt doen om te werken aan meer zelfvertrouwen gaan we op dit heel veel voorkomend probleem uitgebreid in en geven we tips hoe je je zelfvertrouwen kunt vergroten. Als je serieus werk wilt maken van werken aan meer zelfvertrouwen, is onze Cursus Zelfvertrouwen misschien ook een goede optie.

Meer blogs van Albert van Veen lezen

NIP RegisterpsycholoogAlbert van Veen, coach Nijmegen en omgeving, is registerpsycholoog NIP Arbeid & Organisatie en tevens een door het CRKBO erkende trainer voor het kort beroepsonderwijs. Sinds 1995 coacht en traint Albert medewerkers, leidinggevenden en (management)teams.

Albert is bereikbaar op 024 397 8892

 

Al onze blogs: kiezen op onderwerp

Onzekerheid